MTBE یک اتر اکسیژنه است که از واکنش اتانول و ایزوبوتیلن تولید می شود. این ماده مایع بیرنگ، فرار و قابل اشتعال است. متیل ترشیو بوتیل اتر بخش محیط زیست+با داشتن بوی تندی مانند دی اتیل اتر باعث به وجود امدن طعم و بوی نامطبوع در آب میشود. MTBE به دلیل ویژگیهای شیمیایی خاص خود، در صنایع مختلف و به ویژه در سوخت استفاده میشود.
تاریخچه MTBE
فرآیند تولیدMTBE
کاربردهای MTBE
خطرات MTBE برای محیط زیست
اثرات MTBE بر سلامت انسان
مقررات و آینده MTBE
کاهش آلایندههای هوا
نکات ایمنی در مواجهه با ترت بوتیل متیل اتر
جمعبندی: مزایا و معایب MTBE
MTBEتاریخچه
در ابتدای دهه1970این ماده به عنوان جایگزین تترا متیل سرب به بازار سوخت ایالات متحده عرضه شد. دلیل استفاده از MTBEافزایش عدد اکتان بنزین بود پس از اصلاح قانون و حرکت به سمت هوای پاک از این ماده بیشتر استفاده شد زیرا تولید کربن مونواکسید و اوزون به حداقل میرسید. مقدارMTBEبسیار کمتری برای افزایش عدد اکتان در سوخت های زمستانی در مناطقی از ایالات متحده استفاده می شود. این مناطق دارای مشکل وجود COبیش از حد در هوا هستند. در مجموع تقریبا یک سوم بنزین ایالات متحده در سال های اخیر دارای COبیش از حد بوده اند.
فرآیند تولیدMTBE
از واکنش شیمیایی متانول و ایزوبوتیلن تولید میشود. متانول از گاز طبیعی به دست آمده و ایزوبوتیلن از بوتان حاصل از نفت خام یا گاز طبیعی حاصل می شود. بنابراین MTBE مشتق شده از سوخت های فسیلی است. در ایالات متحده مقدار بسیار زیادی (بیش از200000بشکه(32000مگاوات)در روز در سال1999) تولید شد. در آن زمان از این ماده به عنوان یک افزودنی سوخت استفاده می شد.
کاربردهای MTBE
MTBE کاربردهای متنوعی دارد که از مهمترین آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
افزایش عدد اکتان بنزین:
مهمترین کاربرد MTBE در بنزین است. این ماده باعث افزایش عدد اکتان میشود و سوخت را کارآمدتر میکند، بنابراین احتراق کاملتر شده و انتشار دود و آلایندهها کاهش مییابد.
حلال صنعتی:
MTBE به دلیل فراریت و قابلیت حل شدن در مواد شیمیایی مختلف، در صنایع شیمیایی و دارویی به عنوان حلال استفاده میشود.
میانمحصول شیمیایی:
در تولید سایر ترکیبات شیمیایی مانند ایزوبوتانول و مشتقات ارگانیک، MTBE نقش ماده اولیه یا واسطه شیمیایی دارد.
کاربرد آزمایشگاهی:
در آزمایشگاهها، این ماده به عنوان حلال آلی یا برای استخراج ترکیبات آلی مورد استفاده قرار میگیرد.
خطرات MTBE برای محیط زیست
MTBE به سرعت در آب حل میشود و میتواند به آبهای زیرزمینی نفوذ کند. حتی مقادیر کم آن میتواند طعم و بوی آب را تغییر دهد و آن را غیرقابل شرب کند. نشت MTBE از زمین یا مخازن ذخیرهسازی زیرزمینی یکی از بزرگترین تهدیدها برای منابع آب است.
اثرات MTBE بر سلامت انسان
انسان میتواند از سه طریق با MTBE تماس پیدا کند:
✅خوراکی یا آشامیدنی: مهمترین مسیر ورود به بدن نوشیدن آب آلوده است.
✅استنشاق: استحمام با آب گرم آلوده یا تماس با بخارات MTBE باعث استنشاق آن میشود.
✅تماس پوستی: تماس مستقیم با MTBE نیز میتواند اثرات منفی داشته باشد.
بنابراین محافظت از منابع آب و محیط زیست در برابر MTBE اهمیت زیادی دارد.
مقررات و آینده MTBE
در بسیاری از کشورهای توسعهیافته، استفاده از MTBE در بنزین ممنوع شده است، اما در برخی بازارهای آسیایی هنوز مصرف میشود. سازمانهای محیط زیست سطح مجاز MTBE در آب آشامیدنی را توصیه کردهاند، اگرچه میزان ایمن قطعی مشخص نیست. با وجود این محدودیتها، مزایای MTBE در افزایش عدد اکتان و کاهش آلایندههای هوا باعث شده هنوز در برخی کشورها استفاده شود.
کاهش آلایندههای هوا
MTBE با بهبود کیفیت احتراق، از انتشار آلایندههای هوا نظیر کربن مونوکسید، هیدروکربنهای نسوخته و ذرات معلق میکاهد. این ویژگی به ویژه در شهرهای بزرگ و مناطق پرترافیک که با مشکل آلودگی هوا مواجه هستند، بسیار مهم است.
نکات ایمنی در مواجهه با ترت بوتیل متیل اتر
با توجه به ویژگیهای شیمیایی و فیزیکی خاص MTBE، رعایت نکات ایمنی در هنگام کار با این ماده الزامی است.
استفاده از تجهیزات محافظ: هنگام کار با MTBE باید از دستکش، ماسک و عینک محافظ استفاده کرد تا از تماس مستقیم با پوست و چشم جلوگیری شود.
تهویه مناسب: در محیطهایی که MTBE مورد استفاده قرار میگیرد، باید تهویه کافی وجود داشته باشد تا از تجمع بخارات این ماده جلوگیری شود.
نگهداری و حمل و نقل: MTBE باید در ظروف مقاوم و دور از منابع حرارتی و شعلههای باز نگهداری شود.
جمعبندی: مزایا و معایب MTBE
مزایا:
1.افزایش عدد اکتان بنزین
2.کاهش انتشار مونوکسید کربن
3.جایگزین مناسب برای تترا اتیل سرب
4.قیمت تولید نسبتا پایین و فرایند تولید ساده
5.قابلیت اختلاط کامل با بنزین بدون نیاز به جدایی فاز ها از هم
معایب:
1.حلالیت بسیار بالا در آب
2.مقاومت زیاد در برابر تجزیه بیولوژیکی
3.طعم و بوی بیار نامطبوع حتی در غلظت های بسیار پایین
4. احتمال سرطان زا بودن
5.آلودگی گسترده آب های زیر زمینی در آمریکا و اروپا پس از نشت از مخازن
