در دنیای امروز، استفاده از مواد شیمیایی در زندگی روزانه مردم عادی اهمیت ویژهای دارد، به گونهای که به بخشی جداییناپذیر از چرخه حیات انسان و فرآیند توسعه تبدیل شده است. با این حال، کاربرد نادرست و در برخی موارد غیرمجاز این مواد، منجر به وقوع حوادث و مسمومیتها، افزایش روزافزون بیماریهای خاص مانند سرطانها، جهشهای ژنتیکی در نوزادان، و آلودگی منابع آب، خاک و هوا به ترکیبات شیمیایی گردیده و سلامت انسانها و محیط زیست را در معرض خطر جدی قرار داده است. بنابراین، در مدیریت مواد شیمیایی، پیش از کار با هر مادهای، باید ابتدا از طریق برچسبهای الصاقشده روی ظروف حاوی مواد و همچنین برگه اطلاعات ایمنی مواد شیمیایی (MSDS) ، با خطرات احتمالی و نکات ایمنی مرتبط آشنا شد.
MSDS چیست؟
Msds از حروف اول کلمات ، Material( مواد)، Safety( ایمنی)، Data( اطالعات) و Sheets( برگه یا ورقه) تشکیل یافته است و به معنای ” برگه اطالعات ایمنی مواد” می باشد. Msds تا جایی که ممکن است باید ساده و مختصر باشد و به زبان رسمی کشور استفاده کننده از مواد شیمیایی باشد.
بخشهای تشکیلدهنده برگه اطلاعات ایمنی (MSDS)
1.هویت شیمیایی
2.ترکیب یا اطلاعات مربوط به اجزا سازنده آن
3.آشنایی با خطرات احتمالی
4.اقدامات اولیه اورژانسی
5.اقدامات اولیه در مواجهه با حریق
6.اقدامات اولیه در صورت ریختن اتفاقی ماده شیمیایی
7.شیوه صحیح حمل و نقل و نگهداری
8.روشهای مهار کردن سرایت آن و محافظت افراد در برابر ماده شیمیایی
9.خواص فیزیکی و شیمیایی
10.پایداری و واکنش پذیری
11.اطلاعات سمیت ماده شیمیایی
12.اطلاعات اکولوژیکی
13.اصول صحیح معدوم کردن پسماند های آن
14.اطلاعات لازم در جابه جا کردن آن
15.سایر اطلاعات مربوطه
برچسبگذاری مواد شیمیایی
استفاده از مواد شیمیایی متنوع و خطرناک در صنایع که به طور چشمگیری در جهان صنعتـی رو به افزایش است لزوم آشنایی
همگـان با این مواد و خطرات آنها را آشکار میسازد .
تولیدکنندگان مـواد شیمیایی به منظور آگاهی مصرف کنندگان از خواص و
خطرات آنها مـوظفند نکات ایمنـی و خطرات بهداشتی تولیدات خود را در بروشورها و دفترچه های راهنما چاپ کنند و دراختیار
مصرف کنندگان قراردهند هم چنین باید بر روی بسته بندی ها نشانه های اختصاری در مورد خطرات محتویات قید شود .
این نشانه ها در سطح جهانی شناخته شده است و میزان شدت خطرات مواد را مشخص میکند به این ترتیب مصرف کنندگان در یک
نگاه میتوانند اطلاعات اولیه را در مورد آن کسب کند.
الزامات برچسبگذاری بر اساس استاندارد OSHA
سازندگان مواد شیمیایی باید براساس استانداردهای OSHA( اداره بهداشت و ایمنی آمریکا( بر روی هر ظرف برچسبی دارای مشخصات: نام و آدرس سازنده، نام تجاری ماده شیمیایی، علائم مخاطره آمیز بودن آن ماده، احتیاطهای ایمنی در صورت استفاده از آن ماده را قید نمایند.
اهداف برچسبگذاری مواد شیمیایی
برچسب گذاری مواد شیمیایی با اهداف زیر صورت می گیرد:
1. استفاده ایمن از مواد شیمیایی
2. آگاهی از خصوصیات و خطرات مواد شیمیایی برای انسان و محیط زیست
3. یادگیری روشهای کنترل مخاطرات مواد شیمیایی
توصیههای ایمنی در استفاده از مواد شیمیایی
✅ هنگام استفاده از شوینده های شیمیایی، حتماً از ماسک و دستکش مناسب استفاده کنید.
✅ترکیب جوهر نمک و وایتکس بسیار خطرناک است؛ خصوصاٌ برای چشم، پوست و ریه توصیه می شود از ترکیب این دو ماده خودداری کنید.
✅محصولات شیمیایی و شوینده را همیشه در ظرف اصلی آن نگهداری کنید هیچگاه این مواد را در ظرف مواد خوراکی)مانند بطری نوشابه(نگه داری نکنید. این عمل سبب خورده شدن اشتباهی این مواد توسط کودکان می شود.
✅همیشه پس از استفاده از مواد شیمیایی سریعاً درب آن را ببندید.
✅اگر از مواد سفید کننده و انواع اسیدها استفاده می کنید، مراقب باشید که به پوست، چشم و حتی لباس شما نپاشد.
✅هنگامی که برای شست و شوی سرویس های بهداشتی از موارد فوق استفاده می کنید، حتماً پنجره ای را در آن مکان باز کرده و در صورت وجود هواکش، آن را روشن کنید
تفاوت Msds با برچسب روی ماده شیمیایی
Msds تا حدود زیادی با برچسب ایمنی روی بسته بندی ماده شیمیایی متفاوت است .یک برچسب ایمنی ممکن است مواردی
کلی را در مورد خطرات بالقوه ی یک محصول یا ماده شیمیایی خاص بیان کند در حالی که Msds اطالعات جامع تر و
کاملتری را عنوان می کند
در حقیقت Msds می تواند به عنوان یک رفرنس برای تهیه برچسب ایمنی مواد نیز به کار رود. به
طور کلی می توانیم بگوییم که Msds بدین منظور تهیه می شود که خطرات یک محصول را بیان کند و به ما بگوید که روش
ایمن کار با آن محصول چگونه است
